محمد مهريار
540
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
و مدتها انديشهء او را به خود مشغول داشته بود و از هيچ روى راهى براى كشف معناى حقيقى آن به دست نمىآمد ، تا اينكه در قبالهء كهنههاى دادوستد و برخى دفاتر ديوانى ديده شد كه آن را « فرطومان » معادل « فرتومان » نوشته بودند ، از اينجا معلوم شد كه درست نامواژه « فرتو يا پرتو + مان » است . دانستم صحيح كلمه « پرتو + مان » ( Partowmav ) است و پرتو نام همان قومى است كه در نواحى شرقى ايران بودهاند و واژهء « پرتو » و « پهلوى » و « پهلو » از نام آنها آمده است « 1 » و اتفاقا اين محل با ديهى به نام فردوان كه از واژهء « پرتوآن » آمده است بسيار نزديك است و هردو يك معنا را در برمىگيرد « 2 » و ازاينرو شك نيست كه درست و صحيح كلمه پرتومان است و منسوب به همين قوم يعنى خانه و جايگاه و خانمان پرتوان و به صورت تخفيف فرتمان گفته مىشود . فرچويز Farc ? uviz فرچويز نام باشكوه و كهن ديهى است كوچك در دهستان رويدشت اصفهان . نام اين ديه در فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور نيامده است و لابد اتفاقى موجب اسقاط آن گشته است . ولى در فهرستهاى مركز آمار ايران نام آن آمده است و اين فهرستها بيشتر قابل اعتماد مىباشد ، چونكه سرانجام آمارگر به محل سر زده و جمعيت و خصوصيات آن را تحقيق كرده و يادداشت نموده است . ناحيهء رودشت در شرق اصفهان ناحيتى وسيع ، آباد و حاصلخيز است ، بهطورى كه از محاسن اصفهان و ساير متون تاريخى برمىآيد اين ناحيه در قديم بسيار آبادتر بوده و ديههاى آن با شكوفايى و تمدن بهتر و بيشتر ، ولى كمكم از حرمت و حشمت و آبادانى افتاده و ديههاى آن متروك شده و مردمش پراكنده گشتند ، تا وقتى آب كوهرنگ به اصفهان رسيد و اين نواحى به آب مطمئن دسترسى پيدا كرد . از آنوقت وضع تمام ناحيت رو به بهبود نهاد تا آنجا كه امروزه در اكثر ديهها جمعيت بيشتر شده و شكوفايى اقتصادى آنها چشمگير است . اين ديه در سال 1345 جمعيت آن 32 نفر بوده و امروز بىشك زيادتر است . « 3 »
--> ( 1 ) - ن . ك . به : اين واژهها در لغتنامه و فرهنگ معين و غيره . ( 2 ) - ن . ك . به : نامواژهء فردوان در همين فرهنگ . ( 3 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 34 .